• Lộ trình chính: Thực tập sinh (3 năm) → Kỹ năng đặc định loại 1 (5 năm) → Kỹ năng đặc định loại 2 (vô thời hạn) → Vĩnh trú (sau 10 năm)
• Tổng thời gian tối thiểu là 8-10 năm sinh sống tại Nhật từ khi bắt đầu đến khi xin vĩnh trú, trong đó tối thiểu 5 năm làm lao động chính thức
• Con đường thay thế: Visa Kỹ sư (nhanh hơn, dễ hơn, nhưng yêu cầu bằng đại học và trình độ cao)

"Đi Nhật 3 năm rồi về" là kế hoạch ban đầu của nhiều người lao động. Cho đến khi sang Nhật một thời gian lại có không ít bạn muốn ở lại Nhật lâu dài, thậm chí định cư luôn nếu có cơ hội. Vậy liệu có thể định cư tại Nhật khi đi XKLĐ ngành Cơ khí không?

Câu trả lời là: Có thể, nhưng nó không dễ vì định cư Nhật đòi hỏi một lộ trình dài (tối thiểu 8-10 năm), cùng với yêu cầu khắt khe về tiếng Nhật, kỹ năng và tài chính. Tuy nhiên, nếu bạn quyết tâm và chuẩn bị tốt, con đường này hoàn toàn khả thi.

Vậy cụ thể hành trình này sẽ như thế nào? Cùng Esuhai tìm hiểu chi tiết ngay sau đây nhé!

Đây là điểm xuất phát của hầu hết người lao động đi XKLĐ Nhật. Giai đoạn này đối với nhiều người là để bạn học nghề, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm và tiền bạc. Tuy nhiên, nếu bạn có mục tiêu dài hạn là định cư thì hãy coi đây là nền tảng để chuẩn bị cho những bước tiếp theo.

Thời gian:

• Bắt đầu là 3 năm
• Có thể gia hạn thêm 2 năm (đối với những bạn muốn tích lũy thêm rồi về Việt Nam)

Yêu cầu để bắt đầu:

• Độ tuổi: 18-30 tuổi (tùy công ty)
• Sức khỏe: Đạt yêu cầu khám sức khỏe dành cho việc đi Nhật
• Tiếng Nhật: Tối thiểu trình độ N5 hoặc tương đương
• Không có án tích, không vi phạm pháp luật nghiêm trọng

Quyền lợi:

• Lương: 170.000-200.000 Yên/tháng, chưa gồm tăng ca
• Học được nghề, làm việc theo chuẩn Nhật
• Được hưởng bảo hiểm y tế, hưu trí (Nenkin - sẽ được hoàn lại khi về)
• Tiết kiệm được 80.000-120.000 Yên/tháng (~500-700 triệu VNĐ sau 3 năm)

Hạn chế:

• Không được đưa gia đình (vợ/chồng/con) sang Nhật
• Không được đổi công ty (trừ trường hợp đặc biệt: công ty phá sản, bị đối xử bất công và có chứng cứ)

Đây là giai đoạn mở rộng cơ hội - bạn có thể ở lại Nhật thêm 5 năm nữa với nhiều quyền lợi tốt hơn so với Thực tập sinh. Kỹ năng đặc định loại 1 là bước đệm quan trọng trên con đường định cư, vì chỉ khi đã qua Tokutei 1, bạn mới có thể chuyển lên Tokutei 2.

Thời gian: Chương trình Kỹ năng đặc định loại 1 kéo dài 5 năm

Yêu cầu để chuyển từ Thực tập sinh lên Tokutei 1:

• Tiếng Nhật: Tối thiểu N4 (một số ngành sẽ yêu cầu N3)
• Kỹ năng: Phải thi đỗ kỳ thi kỹ năng đặc định ngành Cơ khí
• Không vi phạm: Không có tiền án, không vi phạm luật lao động, xuất nhập cảnh trong 3 năm Thực tập sinh

Quyền lợi:

• Lương cao hơn: 190.000-220.000 Yên/tháng (do có kinh nghiệm hơn)
• Được đổi công ty: Khác với Thực tập sinh, bạn có thể đổi công ty nếu tìm được nơi mới (nhưng phải cùng ngành Cơ khí)
• Được hưởng đầy đủ bảo hiểm, quyền lợi như lao động Nhật
• Lương cao hơn thì bạn có thể tích lũy được nhiều hơn

Hạn chế:

• Vẫn không được bảo lãnh gia đình sang Nhật
• Chỉ được đổi công ty trong cùng ngành (không được chuyển sang ngành khác)

Lưu ý quan trọng:

Tokutei 1 là giai đoạn quyết định bạn có thể ở lại Nhật lâu dài hay không. Nếu bạn lười học tiếng Nhật, không nâng cao kỹ năng, sau 5 năm bạn sẽ phải về nước. Ngược lại, nếu bạn chăm chỉ và thi đỗ Tokutei 2, bạn sẽ mở ra cánh cửa định cư.

Khi đã có visa Kỹ năng đặc định loại 2, bạn có thể ở lại Nhật vô thời hạn, đưa gia đình sang sống cùng, và có hầu hết các quyền lợi như người Nhật. SSW2 chính là "chìa khóa" để mở cửa định cư.

Thời gian: Vô thời hạn ở đây vẫn chưa phải là định cư mà mỗi 1-3 năm bạn phải gia hạn visa lại và không giới hạn số lần ghi hạn

Yêu cầu để chuyển từ loại 1 lên loại 2:

• Tiếng Nhật: Tối thiểu N3, khuyến khích N2 để tăng cơ hội
• Kỹ năng: Thi đỗ kỳ thi kỹ năng đặc định loại 2 ngành Cơ khí (khó hơn so với loại 1)
• Thu nhập ổn định: Chứng minh có thu nhập đủ sống và nuôi gia đình (nếu đưa sang)
• Không vi phạm pháp luật, hồ sơ lý lịch sạch, không nợ thuế, không vi phạm luật lao động, xuất nhập cảnh

Quyền lợi:

• Được bảo lãnh vợ/chồng và con cái sang Nhật sống cùng, con được đi học ở trường công lập
• Không bị giới hạn thời gian như Tokutei 1, bạn có thể gia hạn vô số lần, nghĩa là về cơ bản bạn có thể ở lại mãi mãi
• Đủ điều kiện xin vĩnh trú: Sau khi sống ổn định 10 năm tại Nhật (tính cả các giai đoạn trước) thì bạn có thể nộp hồ sơ xin vĩnh trú

Hạn chế:

• Kỳ thi kỹ năng sẽ khó hơn nên tỷ lệ đỗ thấp hơn
• Cần duy trì thu nhập vì nếu bạn mất việc lâu ngày, không có thu nhập, thì có thể bị hủy visa
• Vẫn phải gia hạn visa định kỳ để tiếp tục ở lại

Khi đã đến thời điểm phù hợp thì bước tiếp theo của bạn chính là xin Visa vĩnh trú, và đây là một số điểm khác biệt trước và sau khi bạn có Visa vĩnh trú

• Không cần gia hạn vì một khi được cấp vĩnh trú, bạn ở Nhật vô thời hạn, không cần làm thủ tục gia hạn
• Không lo mất visa, ngay cả khi mất việc bạn vẫn giữ được quyền cư trú (Kỹ năng đặc định loại 2 có thể mất nếu thất nghiệp lâu)
• Bạn có thể thay đổi công ty tự do và không bị ràng buộc trong cùng 1 ngành nghề, bạn có thể chuyển sang ngành khác nếu muốn

Yêu cầu xin vĩnh trú:

• Sống tại Nhật tối thiểu 10 năm liên tục
• Có thu nhập ổn định, đủ sống và đóng thuế đầy đủ
• Không vi phạm pháp luật, không nợ thuế, bảo hiểm
• Chứng minh tài chính (nếu muốn bảo lãnh gia đình)
• Có đóng góp tích cực cho xã hội Nhật (làm việc tốt, hòa nhập cộng đồng)

Lưu ý cho bạn về vĩnh trú Nhật:

• Con đường từ TTTS cho đến vĩnh trú đòi hỏi sự kiên trì và nỗ lực, chăm chỉ học tiếng Nhật và nâng cao kỹ năng
• Mặc dù định cư nhưng bạn vẫn giữ quốc tịch Việt Nam, vẫn giữ hộ chiếu Việt Nam, chỉ được phép ở Nhật vĩnh viễn

Ngoài bắt đầu đi từ Thực tập sinh, bạn hoàn toàn có thể bắt đầu trực tiếp bằng chương trình Kỹ sư, tuy nhiên con đường này sẽ yêu cầu trình độ học vấn cao hơn:

• Tốt nghiệp đại học các chuyên ngành liên quan đến Cơ khí và Kỹ thuật (bằng cử nhân trở lên)
• Tiếng Nhật tối thiểu trình độ N3, tốt hơn là N2 thì sẽ có nhiều cơ hội tốt hơn

Ưu điểm của chương trình Kỹ sư là bạn sẽ không cần về nước hay chuyển đổi chương trình, bạn chỉ cần gia hạn visa liên tục đến khi đủ điều kiện để xin visa vĩnh trú là được.

Ngoài ra với điều kiện đầu vào khó hơn thì chắc chắn công việc của bạn cũng sẽ nhận được mức lương cao hơn so với Thực tập sinh hoặc Kỹ năng đặc định.

Nếu bạn nghĩ là phải bắt đầu từ Thực tập sinh rồi mới lên Kỹ năng đặc định thì không phải như vậy. Bạn hoàn toàn có thể bắt đầu đi Nhật ngay từ lần đầu với chương trình Kỹ năng đặc định, bạn chỉ cần đáp ứng các điều kiện để tham gia chương trình là được:

• Tiếng Nhật tối thiểu N4, tốt hơn là N3 sẽ tăng khả năng đậu phỏng vấn
• Đã thi và đạt được chứng chỉ kỹ năng nghề ngành Cơ khí
• Điều kiện sức khỏe tốt, không mắc các bệnh cấm xuất cảnh
• Lý lịch tư pháp sạch, không có tiền án tiền sự

Chỉ cần bạn đạt đủ điều kiện thì bạn sẽ đi theo chương trình Kỹ năng đặc định với nhiều quyền lợi ở Nhật hơn so với đi theo chương trình Thực tập sinh. Và tất nhiên con đường này sẽ phù hợp với những ai có định hướng làm việc lâu dài tại Nhật.

Sau khi hiểu rõ lộ trình, chúng ta sẽ cùng đến với câu hỏi quan trọng nhất đó là “Vậy bạn có nên chọn con đường định cư tại Nhật hay không?”. Theo Esuhai, bạn nên theo đuổi nếu:

• Bạn yêu thích văn hóa Nhật, thích đất nước Nhật, thích lối sống và con người Nhật Bản
• Bạn có mục tiêu dài hạn rõ ràng, muốn con cái có nơi để học hành tốt hơn, có tương lai ổn định
• Bạn chịu được cô đơn, sẵn sàng xa gia đình 8-10 năm
• Bạn kiên trì, không bỏ cuộc giữa chừng
• Gia đình ủng hộ, hiểu và sẵn sàng chờ đợi bạn

Bạn không nên định cư Nhật nếu:

• Bạn chỉ muốn kiếm tiền rồi về xây dựng sự nghiệp tại Việt Nam
• Bạn không chịu được xa nhà lâu, bạn muốn được ở gần với gia đình, vì 10 năm là thời gian rất dài
• Gia đình phản đối hoặc không hiểu được mục tiêu của bạn

Và nếu bạn vẫn còn chưa chắc chắn, Esuhai nghĩ là bạn hãy thử 3 năm Thực tập sinh trước, vì từng đó thời gian là đủ để bạn hiểu rõ:

• Mình có thích sống ở Nhật không?
• Mình có hòa hợp được với văn hóa và môi trường ở Nhật không?
• Mình có chịu được cường độ làm việc ở Nhật không?
• Mình có đủ quyết tâm theo đuổi định cư không?

Sau 3 năm nếu bạn tin là mình phù hợp thì cứ thế mà tiếp tục lên chương trình mới thôi. Và nếu bạn cần một đơn vị uy tín đồng hành cùng bạn trong suốt hành trình này, hãy để Esuhai được hỗ trợ bạn, vì với 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực này, chúng tôi tự tin có thể mang đến sự tư vấn tốt nhất cho bạn!

Tất nhiên là khó, nhưng hoàn toàn khả thi nếu bạn quyết tâm. Từ khi bắt đầu đi Thực tập sinh đến khi có vĩnh trú mất khoảng 10 năm, bao gồm: 3 năm TTS + 5 năm tokutei 1 + ít nhất 2 năm Tokutei 2 trước khi bạn đủ điều kiện xin vĩnh trú.

Đây là một con đường dài, đòi hỏi bạn kiên trì học tiếng Nhật (N3-N2), nâng cao kỹ năng (thi đỗ chứng chỉ nghề), duy trì thu nhập ổn định, và giữ hồ sơ sạch (không vi phạm pháp luật, đóng thuế đầy đủ).

Nếu bạn có một nền tảng học vấn tốt (bằng đại học ngành kỹ thuật liên quan và tiếng Nhật N2-N3) bạn có thể đi con đường Kỹ sư, thời gian có thể rút ngắn xuống 5-10 năm.

Tokutei 1 (Kỹ năng đặc định loại 1) là visa có thời hạn 5 năm, bạn không được đưa gia đình sang, chỉ được đổi công ty trong cùng ngành, và sau 5 năm phải chuyển lên Tokutei 2 hoặc về nước.

Tokutei 2 (Kỹ năng đặc định loại 2) là visa vô thời hạn, được đưa gia đình (vợ/chồng/con) sang Nhật, được thay đổi công ty, và đủ điều kiện xin vĩnh trú sau khi sống ổn định 10 năm. Để chuyển từ loại 1 lên loại 2, bạn cần thi đỗ kỳ thi kỹ năng đặc định loại 2 (khó hơn so với loại 1), và có tiếng Nhật N3-N2.

Theo Esuhai thì visa nào cũng có cái khó riêng:

• Với Kỹ sư thì bạn cần có bằng đại học trước và tiếng Nhật N3-N2
• Với Kỹ năng đặc định thì bạn cần phải có chứng chỉ nghề và cũng có tiếng Nhật N3-N2

Còn về quyền lợi thì bạn sẽ có nhiều quyền lợi hơn khi tham gia chương trình Kỹ sư, bạn sẽ nhận được đãi ngộ tương đương với Kỹ sư người Nhật. Và quyền lợi thì cũng đi kèm với trách nhiệm, khi đi Nhật diện Kỹ sư thì bạn được kỳ vọng sẽ phải làm tốt hơn và nhiều hơn so với đi theo diện Kỹ năng đặc định.

Có thể, nhưng bạn phải từ bỏ quốc tịch Việt Nam vì Nhật Bản không cho phép song 2 quốc tịch. Nghĩa là khi trở thành công dân Nhật, bạn sẽ không còn là người Việt Nam nữa, và bạn cũng sẽ được sở hữu hộ chiếu Nhật Bản.

Tuy nhiên bạn vẫn cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định vì đây là quyết định lớn ảnh hưởng đến cả gia đình và thế hệ sau.

Để xin quốc tịch Nhật, bạn cần: sống tại Nhật tối thiểu 5 năm liên tục (nếu đã có vĩnh trú thì dễ hơn), có thu nhập ổn định đủ sống, không vi phạm pháp luật, đóng thuế đầy đủ, và chứng minh khả năng hòa nhập vào xã hội Nhật (tiếng Nhật tốt, hiểu văn hóa, có đóng góp tích cực).